ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ FD ಹಣ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ವಿಲ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು: ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿ (FD) ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಡ್ಡಿ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೂಡಿಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಅವರ FD ಹಣ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಲ್ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅವರ ಪಾಲಿನ ಹಣದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ. ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು ಇದ್ದರೆ ಈ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ FD ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಹಿರಿಯರು FD ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಏನು?
ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು FD ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಬಡ್ಡಿ ಲಾಭ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಡ್ಡಿ ನೀಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಹೂಡಿಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಹಣದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಕುರಿತು ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ FD ಮಾಡಿಸುವಾಗಲೇ ನಾಮಿನಿ ಮತ್ತು ವಿಲ್ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.
ವಿಲ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ವಿಲ್ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ, ಅವರ ಹಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1956ರ ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮೊದಲ ವರ್ಗದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಅವರ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳು ಮೊದಲೇ ನಿಧನರಾದರೆ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅಂದರೆ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಮೊದಲ ವರ್ಗದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಪೋಷಕರು ಇಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲಿನ ಹಣವನ್ನು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೇ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಜನರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ನಾಮಿನಿ ಇದ್ದರೆ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
ಬಹುತೇಕ ಜನರು FD ಮಾಡುವಾಗ ನಾಮಿನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಮಿನಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ನಿಧನವಾದ ನಂತರ ನಾಮಿನಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಏನೆಂದರೆ ನಾಮಿನಿ ಹಣದ ಮಾಲೀಕರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ.
ನಾಮಿನಿ ಹಣವನ್ನು ತಾನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾಮಿನಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ.
ನಾಮಿನಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನ
ಒಂದು ವೇಳೆ FD ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ನಾಮಿನಿ ಹೆಸರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನಾಮಿನಿ ಮೊದಲೇ ನಿಧನರಾದರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸೇರಿವೆ. ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಯಾವುವು?
FD ಹಣ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ನೋಡಬಹುದು:
- ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
- ನಾಮಿನಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆ
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ವಿವರಗಳು
- ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಲೀಗಲ್ ಹೇರ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್
- ಅಫಿಡವಿಟ್ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಬಾಂಡ್
ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ ನೀಡಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವ ಕಾರಣಗಳು
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ ನೀಡಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಇರಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ನಾಮಿನಿ ಮಾಹಿತಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದು
- ಪಾಸ್ಬುಕ್ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿರುವುದು
- ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಒಮ್ಮತ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಗಳ ತಪ್ಪಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಾಮಿನಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ವಿಲ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿನ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನು ಸಹಾಯ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ವಿವಾದ ಉಂಟಾದರೆ, ವಕೀಲರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ
ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ FD ಹಣದ ಮೇಲೆ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕು.
ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಅಥವಾ ಇತರ ಬಂಧುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹಕ್ಕುದಾರರು ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಬೇಡ. ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಹಣವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, FD ಹಣದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ನಾಮಿನಿ ಮತ್ತು ವಿಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.